Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
niedziela, 15 marca 2026 14:16
Reklama

II Rzeczpospolita

Reset
Bitwa pod Zboiskami 14-17 września 1939. Ostatnie zwycięstwo 10. Brygady Kawalerii.
Bitwa pod Zboiskami 14-17 września 1939. Ostatnie zwycięstwo 10. Brygady Kawalerii.
10. Brygada Kawalerii, dowodzona przez płk. Stanisława Maczka, odegrała istoną rolę w kampanii wrześniowej 1939, prowadząc walki opóźniające, broniąc m.in. Rzeszowa, Jarosławia i okolic Lwowa. Dramatycznym epizodem były trzydniowe walki pod Zboiskami, gdzie Polacy starli się z 1. Dywizją Górską zdobywając miejscowość i strategiczne wzgórza. Pomimo znacznych strat – ponad 300 żołnierzy zabitych, rannych i zaginionych – brygada utrzymała dyscyplinę bojową i zorganizowała udany odwrót za Dniestr, a następnie ewakuację na Węgry. W 2025 roku Instytut Pamięci Narodowej przeprowadził ekshumacje poległych pod Zboiskami, a ich szczątki spoczęły w polskiej kwaterze wojennej w Mościskach. 16.11.2025 09:48
"Schizma tylawska" - masowe przechodzenie Łemków na prawosławie
"Schizma tylawska" - masowe przechodzenie Łemków na prawosławie
16 listopada 1926 roku w Tylawie w Beskidzie Niskim dotychczasowi wierni grekokatoliccy zdecydowali o przejściu na prawosławie. W wyniku wydarzeń zwanych "schizmą tylawską" konwersja objęła 20 tysięcy Rusinów z kilkudziesięciu wiosek. 15.11.2025 07:28
Edward Kramarski - rzeszowski pilot poległy w kampanii wrześniowej
Edward Kramarski - rzeszowski pilot poległy w kampanii wrześniowej
Edward Kramarski urodził się 15 września 1915 r. w Pobitnem, dziś dzielnicy Rzeszowa. Był pilotem myśliwskim, podporucznikiem Wojska Polskiego. Zginął drugiego dnia wojny, broniąc nieba nad Łodzią. 14.11.2025 20:10
Franciszek Pokorny - człowiek, którego uczniowie złamali "Enigmę"
Franciszek Pokorny - człowiek, którego uczniowie złamali "Enigmę"
Być może nie doszłoby do rozpracowania przez polskich naukowców niemieckiej maszyny szyfrującej „Enigma”, gdyby nie związany w młodości z dzisiejszym Podkarpaciem Franciszek Pokorny, w latach 20. szef Referatu Radio i Szyfrów II Oddziału Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. To on wpadł na pomysł zaangażowania w prace nad złamaniem niemieckich szyfrów młodych matematyków i prowadził kurs kryptologiczny, który ukończyła trójka późniejszych pogromców „Enigmy”. 14.11.2025 06:27    1
Przedwojenne plany budowy rzeszowskiego lotniska na Słocinie
Przedwojenne plany budowy rzeszowskiego lotniska na Słocinie
Już latem 1936 roku istniały dość skonkretyzowane plany budowy lotniska w Rzeszowie. Jak wynika z zachowanych relacji prasowych, miało ono powstać w odległości 2-3 kilometrów na wschód od ówczesnych granic miasta, na Słocinie. 12.11.2025 05:42    1
Jak przed ponad stu laty planowano stworzyć województwo rzeszowskie
Jak przed ponad stu laty planowano stworzyć województwo rzeszowskie
Przez setki lat Rzeszów był prowincjonalnym miasteczkiem, najpierw województwa ruskiego I Rzeczypospolitej, później Galicji w zaborze austriackim, wreszcie województwa lwowskiego, pretendującym co najwyżej do miana stolicy powiatu czy też cyrkułu. Niemniej jednak nie brakowało tutejszym mieszkańcom ambicji, by rangę grodu nad Wisłokiem podnieść. O planach stworzenia województwa rzeszowskiego, zrealizowanym ostatecznie po II wojnie światowej, myślano już 100 lat temu. 12.11.2025 02:55    1    1
Berlin 1936. Olimpijskie wspomnienia Julii Wojciechowskiej.
Berlin 1936. Olimpijskie wspomnienia Julii Wojciechowskiej.
10.11.2025 01:23    1
Podkarpackie "żywe torpedy"
Podkarpackie "żywe torpedy"
To jedna z ciekawostek okresu tuż przedwojennego i samej kampanii wrześniowej. Niedługo przed wybuchem wojny powstały plany stworzenia, na wzór japońskich,  polskich "żywych torped”. Zainteresowanie było spore, wiemy, że zgłaszały się również osoby z obecnego Podkarpacia. W czerwcu 1939 roku w ramach stacjonującego w Sanoku 2. pułku strzelców podhalańskich utworzono nawet Samodzielny Batalion Szturmowy, zwany "batalionem śmierci". Niestety informacje na ten temat są nader skąpe. 09.11.2025 00:18    4
6 listopada 1918 roku powstała Republika Tarnobrzeska
6 listopada 1918 roku powstała Republika Tarnobrzeska
6 listopada 1918 roku na rynku w Tarnobrzegu, pod hasłami sprawiedliwości społecznej, zebrał się wielotysięczny tłum chłopów, robotników folwarcznych i rzemieślników, którzy domagali się przeprowadzenia radykalnych reform. Ledwie kilka dni wcześniej ukonstytuowana w Krakowie Polska Komisja Likwidacyjna ogłosiła objęcie władzy w Galicji, zaś w miastach i miasteczkach doszło do rozbrajania austriackich żołnierzy. Tymczasem w Tarnobrzegu rzucono hasło: „władza w ręce rad!” sprzeciwiając się utrzymaniu dotychczasowych stosunków społecznych i gposdarczych. 06.11.2025 02:04    1
Jak dawniej z paskarzami walczono
Jak dawniej z paskarzami walczono
Zwano ich paskarzami, spekulantami lub lichwiarzami żywnościowymi. Byli prawdziwą plagą w najcięższych czasach: wojen i okresie powojennym, klęsk żywiołowych. Zbijali fortuny na sprzedaży po zawyżonych cenach trudno dostępnych towarów. Powszechnie ich potępiano i zaciekle, chociaż zazwyczaj z marnym skutkiem, zwalczano. W początkowym okresie istnienia II Rzeczypospolitej paskarstwo mocno dawało się we znaki także mieszkańcom dzisiejszego Podkarpacia. 04.11.2025 17:49
Reklama
POLECAMY
Reklama