81 lat temu, 27 stycznia 1945 roku, wyzwolony został niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. W momencie wejścia radzieckich żołnierzy znajdowało się tam około 7 tysięcy więźniów. Wcześniej Niemcy zacierali ślady ludobójstwa – mordując członków Sonderkommando, paląc akta, wysadzając krematoria i zmuszając dziesiątki tysięcy więźniów do ewakuacji w Marszu Śmierci, w którym zginęło co najmniej 15 tysięcy osób.
Na całym świecie ten dzień obchodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, ustanowiony przez ONZ w 2005 roku, aby zachować pamięć o milionach Żydów zamordowanych w czasie II wojny światowej.
Na Podkarpaciu pamięć ofiar czcimy przez kilka dni – w miastach i miejscowościach, gdzie znajdują się miejsca związane z tragiczną historią Holokaustu. W programie uroczystości przewidziano modlitwy, złożenie wieńców i kwiatów, zapalenie zniczy oraz symboliczne kamyki – znak pamięci w tradycji żydowskiej.
Kulminacją obchodów będzie spotkanie 27 stycznia 2026 r. na Nowym Cmentarzu Żydowskim w Rzeszowie przy ul. Dołowej, gdzie odbędzie się modlitwa za pomordowanych oraz ceremonia przy obelisku upamiętniającym ofiary zagłady.
Zapraszamy do zapoznania się ze szczegółowym programem uroczystości, obejmującym wydarzenia w różnych miejscowościach regionu.
PROGRAM UROCZYSTOŚCI:
BŁAŻOWA
30 stycznia 2026 r. (piątek)
Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Błażowej, ul. 3 Maja
17:00 - Historia Feli z Listy Schindlera. - prelekcja Marty Wójcik
CZUDEC
2 lutego 2026 r. (poniedziałek)
Zespół Szkół w Czudcu, ul. Parkowa 7
9:00 - wykład Skomplikowane stosunki polsko-żydowskie w okresie okupacji niemieckiej na wybranych przykładach, dr hab Elżbieta Rączy prof. UR (IPN Rzeszów, UR)
HACZÓW
26 stycznia 2026 r. (poniedziałek)
9:30 - uczczenie pamięci Ofiar Holocaustu w miejscu rozstrzelania Żydów w Trześniowie. Złożenie symbolicznych zniczy przez przedstawicieli Urzędu Gminy
HAŁBÓW
25 stycznia 2026 r. (niedziela)
14:00 - uroczystość przy zbiorowej mogile Żydów z getta żmigrodzkiego w Hałbowie. W programie uroczystości przemówienia okolicznościowe oraz modlitwa ekumeniczna
JEDLICZE
28 stycznia 2026 r. (środa)
Gminny Ośrodek Kultury im. Bronisławy Betlej w Jedliczu, ul. Tokarskich 22
17:00 - wykład „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata z powiatu krośnieńskiego ze szczególnym uwzględnieniem mieszkańców Jedlicza i okolic” - dr hab Elżbieta Rączy prof. UR (IPN Rzeszów, UR)
KOŁACZYCE
27 stycznia 2026 r. (wtorek)
Zbiorowa Mogiła w lesie krajowickim na Podzamczu
10:00 - upamiętnienie żydowskich mieszkańcow Kołaczyc, Nawsia Kołaczyckiego, Brzostku i okolicznych miejscowości zamordowanych 12 sierpnia 1942 roku. Mogiła jest miejscem pamięci o rodzinach Allachów, Aronów, Berów, Bodków, Chabków, Eilów, Kloców, Krauzów, Krautów, Mośków, Mortków, Ryfków, Szermerów, Ślamów, Usier, Waldów, Wałachów, Wienbergów i Zibbergerów
Złożenie kwiatw i zapalenie zniczy przy asyście honorowej 307. Kołaczyckiej Grunwaldzkiej Drużyny Harcerskiej „Wilki” pod przewodnictwem Roberta Nowińskiego oraz Jednostki Strzeleckiej im. ppłk. Stanisława Soczka
KORCZYNA
28 stycznia 2026 r. (środa)
Korczyna, ul. Szczepanika
9:30 - złożenie wiązanek i modlitwa przy obelisku Pamięci Żydów – Mieszkańców Korczyny
Gminny Ośrodek Kultury w Korczynie - Dwór Szeptyckich, ul. Spółdzielcza 20
17:00 - Żyli wśród nas - wernisaż wystawy Krośnieńska Grupa Fotograficzna Camera Obscurra
18:30 - Prelekcja w cyklu „Punkty styczne - miedzy sztuką a nauką: Sprawiedliwi z powiatu krośnieńskiego” - dr hab Elżbieta Rączy prof. UR (IPN Rzeszów, UR)
KROSNO
26 stycznia 2026 r. (poniedziałek)
Cmentarz żydowski, ul. Ks. Władysława Sarny
10:00 - wspólna modlitwa i upamiętnienie Ofiar Holocaustu
Zakład Optyczny Goneta, ul. Franciszkańska 9
10:30 - uczczenie pamięci Żydów krośnieńskich przy pamiątkowej tablicy znajdującej się w miejscu dawnego getta żydowskiego
Galeria Piwnica PodCieniami, Rynek 5
10:50 - Nie(znane) miejsca pochówku – wybrane przykłady mogił Ofiar Zagłady w województwie podkarpackim, prelekcja – Bartosz Rohan
KROWICA SAMA
29 stycznia 2026 r. (czwartek)
Szkoła Podstawowa w Krowicy Samej
9:00 - Jedno życie – cały świat i Nie tylko Ulmowie warsztaty historyczne dla młodzieży przygotowane przez Macieja Medera i Kamila Zająca (Muzeum Kresów w Lubaczowie) w oparciu o produkcje TVP Rzeszów i IPN
LISIE JAMY
29-30 stycznia 2026 r. (czwartek-piątek)
29 stycznia 2026 r. - Świetlica Wiejska w Lisich Jamach (spotkanie otwarte)
17:00 - Oddział niezwyciężonych spotkanie autorskie z Simonem Lavee (Łukawieckim)
30 stycznia 2026 r. - Zespół Szkolno-Przedszkolny w Lisich Jamach
9:00 - Jedno życie – cały świat i Nie tylko Ulmowie warsztaty historyczne dla młodzieży przygotowane przez Macieja Medera i Kamila Zająca (Muzeum Kresów w Lubaczowie) w oparciu o produkcje TVP Rzeszów i IPN
- Spotkanie z Simonem Lavee (Łukawieckim)
LUBACZÓW
23-28 stycznia 2026 r. (piątek - piątek)
23 stycznia 2026 r. - Miejska Biblioteka Publiczna im. W. Broniewskiego w Lubaczowie (spotkanie otwarte)
17:00 - „San. Rzeka, która łączy. Rzeka, która dzieli” - spotkanie autorskie z Grażyną Bochenek
26 stycznia 2026 r. - Miejska Biblioteka Publiczna im. W. Broniewskiego w Lubaczowie Oddział dla Dzieci (obowiązuje rezerwacja miejsc pod nr. tel. 16/ 632 93 50 w. 23)
10:00 - Drzewa Pamięci- od warszawskiej mirabelki po morwy z Markowej - warsztaty edukacyjne dla uczniów kl. V szkół podstawowych
26 stycznia 2026 r - Miejski Dom Kultury im. A. Sas-Bandrowskiego w Lubaczowie (dla grup zorganizowanych obowiązuje rezerwacja miejsc pod nr. tel. 16/ 632 93 50 w. 25 )
9:00 - 11:00 - Partyzant z aparatem Leica - projekcja filmu wraz z komentarzem historycznym dr. Wojciecha Hanusa (IPN Rzeszów)
11:15 - przejazd na miejsce pamięci
Pole Plebańskie
11:15 - złożenie kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym Żydów z lubaczowskiego getta oraz innych ofiar Holokaustu zamordowanych przez Niemców w Lubaczowie i okolicach w 1943 r.
Muzeum Kresów w Lubaczowie (spotkanie otwarte)
17:00 - Zbrodnia (nie)osądzona. Losy żandarmów niemieckich biorących udział w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach spotkanie wokół książki dr. Wojciecha Hanusa (IPN Rzeszów)
28 stycznia 2026 r. - Miejska Biblioteka Publiczna im. W. Broniewskiego w Lubaczowie Czytelnia dla Dorosłych (obowiązuje rezerwacja miejsc pod nr. tel. 16/ 632 93 50 w. 25)
10:00 - Jedno życie – cały świat i Nie tylko Ulmowie warsztaty historyczne dla młodzieży przygotowane przez Macieja Medera i Kamila Zająca (Muzeum Kresów w Lubaczowie) w oparciu o produkcje TVP Rzeszów i IPN
- Spotkanie z Simonem Lavee (Łukawieckim)
Muzeum Kresów w Lubaczowie (spotkanie otwarte)
17:00 - „Listy bez odpowiedzi” Prezentacja pierwszego etapu prac konserwatorskich przy judaikach odnalezionych na ul. Tadeusza Kościuszki w Lubaczowie
- Agnieszka Marecka (Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie), Dariusz Sałek (Muzeum Kresów w Lubaczowie)
- Wydarzeniom towarzyszyć będzie wystawa Sprawiedliwi Ziemi Lubaczowskiej dostępna w budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej w Lubaczowie
ŁUPKÓW
30 stycznia 2026 r. (piątek)
Zakład Karny w Łupkowie, Łupków 45
10:30- 13:30 - Konferencja pt. Ofiary i sprawcy niemieckiego totalitaryzmu podczas II wojny światowej na Podkarpaciu
- Totalitaryzm niemiecki w czasie II wojny światowej. Na przykładzie Podkarpacia – dr hab. Wacław Wierzbieniec, prof. UR (UR)
- Barwy Galicji – wystawa obrazów autorstwa artysty malarza, pisarza i poety Jerzego Wojtowicza (MBL w Sanoku), oraz prezentacja książki jego autorstwa pt. Buty dla Mesjasza, i tomiku wierszy o tematyce żydowskiej
- Recytacja utworów Jerzego Wojtowicza w wykonaniu osadzonych z Zakładu Karnego w Łupkowie
- Sprawcy zbrodni na ludności żydowskiej w czasie Zagłady na Podkarpaciu, na wybranych przykładach – dr hab. Elżbieta Rączy, prof. UR (IPN Rzeszów, UR)
- Ofiary represji i zbrodni niemieckich podczas II wojny światowej na Podkarpaciu. Na przykładzie ziemi Sanockiej – dr Joanna Potaczek (Centrum Dialogu Między Religiami i Narodami, ZS nr 1 w Sanoku, MBL w Sanoku), Artur Górecki (Centrum Dialogu Między Religiami i Narodami, MBL w Sanoku)
- Rodzinne doświadczenia potomków Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata – Romuald Zwonarz – syn Józefa i Franciszki Zwonarzów ratujących ludność żydowską podczas Holokaustu w Lesku
- Emisja spektaklu pt. Jedno życie leskie, w reż. Jarosława Figury, zrealizowanego przez Urząd Miasta i Gminy Lesko. Spektakl opowiada historię ratowania rodziny żydowskiej przez Józefa i Franciszkę Zwonarzów z Leska
NOWOSIELCE
26-27 stycznia 2026 r. (poniedziałek-wtorek)
26 stycznia 2026 r.
11:00 - upamiętnienie w miejscu rozstrzelania Żydów w lesie, w Nowosielcach – modlitwa oraz złożenie wiązanek kwiatów i zapalenie zniczy przez delegacje, a także mieszkańców Nowosielec
27 stycznia 2026 r. - Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. II Czechosłowackiej Brygady Spadochronowej w Nowosielcach
9:00 - zajęcia edukacyjne na temat holocaustu dla uczniów klasy pierwszej, spotkanie z państwem Agatą i Włodzimierzem Kozieradzkimi, którzy dokumentują historie mieszkańców Nowosielec
OSUCHY (woj. lubelskie)
29 stycznia 2026 r. (czwartek)
Muzeum Partyzantów Polskich OSUCHY’44 (oddział Muzeum Ziemi Biłgorajskiej), Osuchy 5
11:00 - projekcja filmu pt. „Partyzant z aparatem Leica”. Dokument opowiada historię Edmunda Łukawieckiego, młodego żydowskiego fotografia, który podczas II wojny światowej dowodził niewielkim oddziałem związanym z Armią Krajową, stacjonującym w lasach Puszczy Solskiej. Przewodnikiem po tej opowieści jest syn bohatera, Simon Lavee – autor książki „Oddział Niezwyciężonych: drużyna żydowskich partyzantów Armii Krajowej pod dowództwem Edmunda Łukawieckiego w latach 1941-1944”. Dzięki zachowanym zdjęciom z Puszczy Solskiej i swej pracy badawczej w filmie przybliża on okupacyjne losy swoich rodziców
12:00 - „Partyzanci Edmunda Łukawieckiego”: strategia przetrwania w Puszczy Solskiej i lasach lubaczowskich w latach wojny i okupacji wykład dr. Wojciecha Hanusa z rzeszowskiego oddziału IPN stanowiący dopełnienie przedstawionej w filmie opowieści
RZESZÓW
27-29 stycznia 2026 r. (wtorek - czwartek)
27 stycznia 2026 r. - Nowy cmentarz żydowski, al. Rejtana (wejście od ulicy Dołowej)
10:00 - uczczenie Ofiar Holocaustu. Złożenie zniczy i kamieni pod macewą upamiętniającą grób masowy z okresu II wojny światowej. Grób ten został zlokalizowany w 2025 r. podczas badań nieinwazyjnych przeprowadzonych przez Fundację Zapomniane w ramach projektu „Identyfikacja i lokalizacja grobów masowych na nowym cmentarzu żydowskim w Rzeszowie”
Teatr Przedmieście, Rzeszów, ul. Reformacka 4
19:00 - czytanie performatywne fragmentów poematu „Rajsze” Berisza Weinsteina. (Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy pod numerem telefonu: 667 714 730) – Stowarzyszenia Rajsze
28 stycznia 2026 r. - Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna Filia nr 7, ul. Osmeckiego, Rzeszów
8:30 - Zagłada Żydów polskich w czasie II wojny światowej - zajęcia edukacyjne dla uczniów w ramach obchodów Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu, Zenon Fajger (IPN Rzeszów)
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie, ul. Sokoła 13
17:00 - Zakhor, znaczy pamiętaj! Sylwetki dawnych żydowskich mieszkańców Rzeszowa - prelekcja Marty Wójcik
29 stycznia 2026 r. - Kino za Rogiem Café, Rzeszów, ul. Świętego Mikołaja 6
19:00 - „Książę i dybuk” – seans filmu i dyskusja. (Bilet na film w cenie 15 zł można nabyć w kasie lub na stronie internetowej kina) – Stowarzyszenia Rajsze
SANOK
29 stycznia 2026 r. (czwartek)
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, ul. Rybickiego 3
8:30 - 10:30 - warsztaty edukacyjne dla młodzieży z tradycyjnej wycinanki żydowskiej – Katarzyna Krowiak (MBL w Sanoku)
- zwiedzanie z przewodnikiem obiektów kultury żydowskiej11:00 - Cmentarz żydowski w Sanoku, róg ulicy Kiczury i Głogowej
- uczczenie ofiar niemieckiego totalitaryzmu – zamordowanych podczas II wojny światowej na cmentarzu żydowskim w Sanoku
- oficjalne rozpoczęcie, dr Joanna Potaczek (Centrum Dialogu Między Religiami Narodami, ZS nr 1 w Sanoku, MBL w Sanoku)
- wystąpienia przedstawicieli samorządów i instytucji współorganizujących
- przedstawienie historii mordów dokonanych podczas okupacji niemieckiej na ludności żydowskiej, rusińskiej, polskiej oraz jeńcach radzieckich na cmentarzu żydowskim w Sanoku, uczniowie z Zespołu Szkół nr 1 im. K. Adamieckiego w Sanoku
- wspólna modlitwa za ofiary zamordowane na tym cmentarzu, oraz za pokój między narodami, przedstawicieli: Kościoła rzymskokatolickiego, Cerkwi prawosławnej, Cerkwi greckokatolickiej, Kościoła polskokatolickiego, Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła RP, judaizmu.
- odczytanie części imion i nazwisk zamordowanych tam ludzi, przez uczniów z Zespołu Szkół nr 1 im. K. Adamieckiego w Sanoku
- złożenie kamieni pamięci z imionami i nazwiskami ofiar (wykonanych przez osadzonych z Zakładu Karnego w Uhercach Mineralnych)
- akcent muzyczny w wykonaniu uczniów z Zespołu szkół nr 1 im. K. Adamieckiego w Sanoku
- złożenie kwiatów i zapalenie zniczy
TYCZYN
29 stycznia 2026 r. (czwartek)
Cmentarz Żydowski, Tyczyn ul. Parkowa 1
10:00 - zapalenie zniczy Centrum Dziedzictwa Kulturowego i Informacji Turystycznej w Tyczynie, ul. Grunwaldzka 29
10:30 - wykład Polacy z terenu woj. podkarpackiego uhonorowani tytułem Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, dr hab. Elżbieta Rączy prof. UR (IPN Rzeszów, UR)
- przejście na wystawę pt. „O świcie w Markowej”
UHERCE MINERALNE
6 luty 2026 r. (piątek)
Zakład Karny w Uhercach Mineralnych, Uherce Mineralne 153
10:30- 13:30 - Sesja pt. Ofiary i sprawcy Holokaustu na ziemi sanockiej i w Bieszczadach.
- Totalitaryzm niemiecki na ziemi sanockiej podczas II wojny światowej – na przykładzie obozu pracy i Zagłady w Zasławiu – dr Joanna Potaczek (Centrum Dialogu Między Religiami i Narodami, ZS nr 1 w Sanoku, MBL w Sanoku), Artur Górecki (Centrum Dialogu Między Religiami i Narodami, MBL w Sanoku)
- Barwy Galicji – wystawa obrazów autorstwa artysty malarza, pisarza i poety Jerzego Wojtowicza (MBL w Sanoku), oraz prezentacja książki jego autorstwa pt. Buty dla Mesjasza i tomiku wierszy o tematyce żydowskiej
- Recytacja utworów Jerzego Wojtowicza w wykonaniu osadzonych z Zakładu Karnego w Łupkowie.
- Rodzinne doświadczenia potomków ratujących Żydów w czasie Zagłady - Romuald Zwonarz – syn Józefa i Franciszki Zwonarzów, ratujących ludność żydowską podczas II wojny światowej w Lesku
- Emisja filmu pt. Przekraczając rzekę: z Polski do raju, reż. Allan Novak (Kanada)
ZARSZYN
26 stycznia 2026 r. (poniedziałek)
Upamiętnienie w miejscu rozstrzelania Żydów w Zarszynie – modlitwa oraz złożenie wiązanek kwiatów i zapalenie zniczy przez delegacje, a także mieszkańców Zarszyna
Organizatorami jest Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie i Instytut Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego. Obchody odbywają się pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Podkarpackiego i Podkarpackiego Kuratora Oświaty.
Napisz komentarz
Komentarze