ózef Lipień urodził się 6 lutego 1949 roku w Jaczkowie koło Kamiennej Góry na Dolnym Śląsku, w wielodzietnej rodzinie Michała i Ireny z Mokrzyckich. Jego brat bliźniak Kazimierz, starszy o kilkanaście minut, również został zapaśnikiem i należał do światowej czołówki tej dyscypliny. Początkowo obaj interesowali się lekkoatletyką i piłką ręczną. Z zapasami zetknęli się podczas nauki w Szkole Rzemiosł Budowlanych w Jeleniej Górze, gdzie ich pierwszym szkoleniowcem był nauczyciel Juliusz Jaszczuk. W latach 1965–1967 Józef reprezentował Karkonosze Jelenia Góra, a następnie wraz z bratem przeniósł się do Wisłoki Dębica. Klub ten, dysponujący wówczas jedną z najsilniejszych sekcji zapaśniczych w Polsce, zapewniał zawodnikom dobre warunki treningowe i bytowe. W Dębicy Lipień rozwijał swoje umiejętności pod kierunkiem Tadeusza Popiołka i Czesława Korzenia, natomiast w reprezentacji Polski pracował z Januszem Tracewskim, którego metody szkoleniowe przyczyniły się do międzynarodowych sukcesów polskich zapaśników.
Do reprezentacji olimpijskiej Józef Lipień trafił już jako dziewiętnastolatek. W 1968 roku wystąpił na igrzyskach w Meksyku, gdzie w kategorii do 57 kilogramów zajął 16. miejsce. Cztery lata później podczas igrzysk w Monachium uplasował się na ósmej pozycji, a w 1976 roku w Montrealu był dziesiąty. Mimo braku medalu olimpijskiego w pierwszych trzech startach należał już wówczas do najbardziej utytułowanych polskich zawodników. Największy sukces w jego karierze przyszedł w 1973 roku, podczas mistrzostw świata w Teheranie. Polska reprezentacja zdobyła tam sześć medali, w tym dwa złote, wywalczone przez braci Lipieniów. Kazimierz triumfował w kategorii do 62 kilogramów, natomiast Józef został mistrzem świata w wadze do 57 kilogramów. Zdobycie dwóch tytułów mistrzowskich przez braci bliźniaków było wydarzeniem wyjątkowym w historii światowych zapasów. Sukces ten stał się również jednym z największych osiągnięć sportowych w dziejach Dębicy.
Triumf w Teheranie nie był przypadkowy. Józef Lipień wygrał podczas mistrzostw cztery pojedynki, a jeden zremisował. Wśród jego rywali znaleźli się między innymi reprezentant Związku Radzieckiego Rustem Kazakow, mistrz olimpijski z Monachium, oraz Bułgar Christo Trajkow, należący do europejskiej czołówki. Już rok później dębicki zapaśnik potwierdził swoją pozycję, zdobywając srebrny medal mistrzostw świata w Katowicach. Kolejne srebro wywalczył w 1975 roku w Mińsku, a w 1978 roku do swojego dorobku dołożył brązowy medal mistrzostw Europy. Ośmiokrotnie zdobywał również mistrzostwo Polski: w 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979 i 1981 roku. Dwa pierwsze tytuły wywalczył w wadze koguciej, pozostałe w kategorii piórkowej. Przez wiele lat należał do ścisłej światowej czołówki zapaśników stylu klasycznego.
Jednym z największych problemów towarzyszących jego karierze było utrzymywanie odpowiedniej masy ciała. Józef Lipień przez większość lat startował w kategorii do 57 kilogramów, chociaż jego naturalna waga była znacznie wyższa. Wymagało to rygorystycznej diety, ograniczania płynów i niezwykle intensywnych treningów przed zawodami. W późniejszych wspomnieniach przyznawał, że zdarzało mu się zrzucać nawet kilkanaście kilogramów. Szczególnie trudne były przygotowania do igrzysk olimpijskich w Moskwie w 1980 roku. Według biogramu opublikowanego przez Polski Komitet Olimpijski przed rozpoczęciem przygotowań ważył o 11,5 kilograma więcej, niż dopuszczał limit jego kategorii. W walce z nadwagą pomagał mu brat Kazimierz, który wspólnie z nim odbywał wyczerpujące treningi biegowe na terenie warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Według przekazów przytaczanych przez PKOl pomoc ta mogła odbić się na późniejszej dyspozycji Kazimierza, który w Moskwie nie powtórzył olimpijskiego sukcesu sprzed czterech lat.
Podczas igrzysk moskiewskich Józef Lipień wystąpił po raz czwarty i ostatni w swojej karierze olimpijskiej. W pierwszym pojedynku pokonał reprezentanta Czechosłowacji J. Krystę 11:5, a następnie zwyciężył Bułgara G. Donewa. Po wolnym losie w trzeciej kolejce wygrał z Węgrem G. Molnárem 10:4. W kolejnym pojedynku, przeciwko Rumunowi Mihaiowi Boțili, sędziowie orzekli obustronną dyskwalifikację. Podobnym rozstrzygnięciem zakończyła się walka ze Szwedem Bennim Ljungbeckiem w fazie finałowej. W decydującym starciu Lipień przegrał 4:11 z reprezentantem Związku Radzieckiego Szamilem Serikowem, zdobywając srebrny medal olimpijski. Jak wynika z materiałów Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, podczas zawodów polski zapaśnik doznał urazu łuku brwiowego, który utrudniał mu dalszą rywalizację. Mimo tych problemów wywalczył medal będący ukoronowaniem wieloletnich występów w reprezentacji narodowej.
Osiągnięcia Józefa i Kazimierza Lipieniów zajmują szczególne miejsce w historii polskiego olimpizmu. Kazimierz zdobył brązowy medal igrzysk w Monachium w 1972 roku, a cztery lata później został mistrzem olimpijskim w Montrealu. Dzięki srebru Józefa z Moskwy bracia zgromadzili komplet trzech rodzajów medali olimpijskich. Obaj byli również mistrzami świata, a ich sukcesy z 1973 roku w Teheranie przyniosły im przydomek „Złotych Bliźniaków”. W latach największych triumfów należeli do najbardziej rozpoznawalnych sportowców związanych z Dębicą, a sekcja zapaśnicza Wisłoki była jednym z najważniejszych ośrodków tej dyscypliny w Polsce.
Po zakończeniu kariery zawodniczej w 1981 roku Józef Lipień poświęcił się pracy szkoleniowej. W latach 1983–1984 pracował jako trener w duńskim Frederikshavn, a następnie, do 1988 roku, prowadził zawodników w szwedzkim Hörby. W latach 1997–2000 ponownie związał się z Wisłoką Dębica, tym razem jako szkoleniowiec. Posiadał uprawnienia trenera II klasy zapasów w stylu klasycznym, uzyskane po ukończeniu Studium Trenerskiego przy Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Za wybitne osiągnięcia sportowe został dwukrotnie odznaczony złotym Medalem za Wybitne Osiągnięcia Sportowe, a w 1983 roku otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Jego srebrny medal olimpijski z Moskwy został w 2006 roku przekazany do zbiorów Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie.
Dębica przez kolejne dziesięciolecia pamiętała o osiągnięciach słynnych braci. Kazimierz Lipień zmarł w 2005 roku i został pochowany w Dębicy. W 2024 roku miejscowa Rada Miejska ustanowiła Rok Braci Kazimierza i Józefa Lipieniów, organizując wydarzenia przypominające ich dorobek. Szczególnym momentem było odsłonięcie 3 lipca 2025 roku pomnika „Złotych Bliźniaków” na placu ich imienia przy ulicy Kolejowej. Monument, przedstawiający zapaśników podczas walki, wykonała Ewa Fleszar, a jego odlew powstał w tarnowskiej pracowni Rafała Kiecia. W uroczystości uczestniczył Józef Lipień wraz z żoną, a także Piotr Lipień, syn zmarłego Kazimierza, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, działacze sportowi i dawni zawodnicy. Wśród gości znalazł się również Ryszard Wolny, mistrz olimpijski w zapasach z Atlanty z 1996 roku. Józef Lipień był jednym z uczestników symbolicznego odsłonięcia monumentu, który stał się trwałym upamiętnieniem sukcesów obu braci i ich związków z Dębicą.
Napisz komentarz
Komentarze