Podkarpacka Historia

„My z Bożej łaski król polski, jak nie mniej ziem: krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, pomorskiej, pan i dziedzic Rusi – pragnąc wynagrodzić sławne i godne polecenia zasługi wiernego Jana Pakosława, dziedzica ze Stróżysk, który nie szczędził swojego życia w obronie Polski i Rusi w walce z Tatarami na chwałę i pożytek owych państw, ponieważ słuszną jest rzeczą, aby cnotliwi i dzielni mężowie nie pozostali bez wynagrodzenia za swoje cnoty, przeto dla zachęty do dalszej wytrwałości dajemy temuż Janowi Pakosławowi i jego potomkom obojej płci, tak męskiej jak żeńskiej miasto Rzeszów położone według granic, jakie posiadało za książąt ruskich, których jesteśmy następcą i całej Rusi Panem Dziedzicznym”

Stanisław Wyspiański, jeden z najwybitniejszych twórców Młodej Polski, pozostawił trwały ślad na Podkarpaciu. W Rymanowie-Zdroju przebywał dwukrotnie na leczeniu (1901 i 1903), tworząc m.in. liryk „Hej, las rymanowski za mgłą…”, natomiast Biecz i okolice stały się miejscem jego wczesnych podróży naukowych i artystycznych, podczas których powstały rysunki zabytków, projekty polichromii i witraży. Te dwa epizody pokazują zarówno literacką, jak i plastyczną fascynację artysty południową Galicją.

Urodzony w Wapowcach pod Przemyślem Stanisław Ślepowron-Puchalski był jednym z najwyższych rangą oficerów pochodzących z Podkarpacia. Służył w armii Austro-Węgier, dowodził Legionami Polskimi, był ostatnim austro-węgierskim komendantem Twierdzy Przemyśl.

Po dwumiesięcznej przerwie zimowej Muzeum – Zamek w Łańcucie ponownie zaprasza zwiedzających. Nowy sezon turystyczny rozpoczyna się w czwartek, 15 stycznia 2026 roku, po zakończeniu prac konserwatorskich i porządkowych prowadzonych w zabytkowych wnętrzach rezydencji.

Jerzy Grotowski przyszedł na świat w Rzeszowie 11 sierpnia 1933 roku. Ojciec artysty - Marian - był leśnikiem, legionistą i żołnierzem Kampanii Wrześniowej, po której przedostał się do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (zmarł w Paragwaju w 1968 roku). Matka Emilia pracowała jako nauczycielka, zaś starszy brat Kazimierz został profesorem fizyki jądrowej i wykładowcą Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Spod jego dłuta wyszły m.in. warszawska Nike, nowohucki Lenin, słynny rzeszowski Pomnik Walk Rewolucyjnych, ale też pomniki Jana Pawła II. Prof. Marian Konieczny, rodzinnie związany z ziemią sanocką artysta,  niewątpliwie należał do najwybitniejszych współczesnych rzeźbiarzy polskich. Przyszło mu żyć w dwóch różnych systemach politycznych, co miało wpływ na jego twórczość i na postrzeganie niektórych jego dzieł.

Miał zaledwie jedenaście lat, gdy jego najbliżsi zdecydowali się ukrywać Żydów, mimo grożącej kary śmierci. Eugeniusz Szylar przez 17 miesięcy pomagał ocalić siedmioosobową rodzinę przed niemiecką zagładą, zapisując się w historii jako jeden z najmłodszych bohaterów tamtych straszliwych czasów.

W nocy z 13 na 14 stycznia 1918 roku w podrzeszowskiej Trzcianie na pociąg pośpieszny jadący ze Lwowa do Krakowa najechał pociąg pośpieszny odwrotnej relacji. Skutki były straszliwe. Lokalny tygodnik „Głos Rzeszowski” w wydaniu z 20 stycznia w notce na drugiej stronie donosił o 15 zabitych i 28 rannych, później podawano informacje o 16 zabitych i 27 rannych.

Kazimierz Hemerling (1859–1939) to postać, bez której trudno wyobrazić sobie początki polskiej prasy sportowej i nowoczesnego myślenia o kulturze fizycznej. Urodzony w Przemyślu, wychowany w realiach galicyjskiego Podkarpacia, stał się jednym z tych ludzi, którzy z lokalnej pasji potrafili stworzyć ogólnopolski ruch.

Dr Kazimierz Moskwa (1935–1983) był jednym z najwybitniejszych archeologów południowo-wschodniej Polski, wieloletnim kierownikiem Działu Archeologicznego Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, autorem licznych publikacji naukowych i popularyzatorem wiedzy o pradziejach regionu. Jego praca i pasja na zawsze wpisały się w historię ochrony dziedzictwa archeologicznego Podkarpacia.