Podkarpacka Historia

Po dwumiesięcznej przerwie zimowej Muzeum – Zamek w Łańcucie ponownie zaprasza zwiedzających. Nowy sezon turystyczny rozpoczyna się w czwartek, 15 stycznia 2026 roku, po zakończeniu prac konserwatorskich i porządkowych prowadzonych w zabytkowych wnętrzach rezydencji.

Jerzy Grotowski przyszedł na świat w Rzeszowie 11 sierpnia 1933 roku. Ojciec artysty - Marian - był leśnikiem, legionistą i żołnierzem Kampanii Wrześniowej, po której przedostał się do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (zmarł w Paragwaju w 1968 roku). Matka Emilia pracowała jako nauczycielka, zaś starszy brat Kazimierz został profesorem fizyki jądrowej i wykładowcą Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Spod jego dłuta wyszły m.in. warszawska Nike, nowohucki Lenin, słynny rzeszowski Pomnik Walk Rewolucyjnych, ale też pomniki Jana Pawła II. Prof. Marian Konieczny, rodzinnie związany z ziemią sanocką artysta,  niewątpliwie należał do najwybitniejszych współczesnych rzeźbiarzy polskich. Przyszło mu żyć w dwóch różnych systemach politycznych, co miało wpływ na jego twórczość i na postrzeganie niektórych jego dzieł.

Miał zaledwie jedenaście lat, gdy jego najbliżsi zdecydowali się ukrywać Żydów, mimo grożącej kary śmierci. Eugeniusz Szylar przez 17 miesięcy pomagał ocalić siedmioosobową rodzinę przed niemiecką zagładą, zapisując się w historii jako jeden z najmłodszych bohaterów tamtych straszliwych czasów.

W nocy z 13 na 14 stycznia 1918 roku w podrzeszowskiej Trzcianie na pociąg pośpieszny jadący ze Lwowa do Krakowa najechał pociąg pośpieszny odwrotnej relacji. Skutki były straszliwe. Lokalny tygodnik „Głos Rzeszowski” w wydaniu z 20 stycznia w notce na drugiej stronie donosił o 15 zabitych i 28 rannych, później podawano informacje o 16 zabitych i 27 rannych.

Kazimierz Hemerling (1859–1939) to postać, bez której trudno wyobrazić sobie początki polskiej prasy sportowej i nowoczesnego myślenia o kulturze fizycznej. Urodzony w Przemyślu, wychowany w realiach galicyjskiego Podkarpacia, stał się jednym z tych ludzi, którzy z lokalnej pasji potrafili stworzyć ogólnopolski ruch.

Dr Kazimierz Moskwa (1935–1983) był jednym z najwybitniejszych archeologów południowo-wschodniej Polski, wieloletnim kierownikiem Działu Archeologicznego Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, autorem licznych publikacji naukowych i popularyzatorem wiedzy o pradziejach regionu. Jego praca i pasja na zawsze wpisały się w historię ochrony dziedzictwa archeologicznego Podkarpacia.

12 stycznia 1806 roku w pożarze dworu w Beńkowej Wiszni, między Samborem a Lwowem, zginęła matka Aleksandra Fredry, Marianna Fredro. Dla pisarza była to największa trauma dzieciństwa. Ojciec, Jacek Fredro, przeniósł wtedy rodzinę do Lwowa.

11 stycznia 1946 roku Cisna w Bieszczadach została zaatakowana przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii. W wyniku napadu zginęło prawdopodobnie kilkunastu polskich cywilów, a wieś została częściowo spalona. Atakującym nie udało się jednak zdobyć tutejszego posterunku Milicji Obywatelskiej.

Był jedynym laureatem Nagrody Nobla urodzonym na obecnym Podkarpaciu. To właśnie w niewielkim, galicyjskim Rymanowie przyszedł na świat Izydor Izaak Rabi, wybitny fizyk, współtwórca amerykańskiej bomby atomowej, a jednocześnie gorący orędownik pokoju. Postać wielkiego naukowca po latach przywracana jest nie tylko lokalnej pamięci.