Podkarpacka Historia

Karol Olszewski był jednym z najwybitniejszych polskich uczonych przełomu XIX i XX wieku, współtwórcą światowej kriogeniki i profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jako pierwszy skroplił tlen i azot w stanie statycznym, wyznaczał rekordowo niskie temperatury i trzykrotnie był nominowany do Nagrody

Grzegorz z Sanoka był jednym z pierwszych przedstawicieli renesansowej myśli filozoficznej w Polsce, głosił renesansowy ideał człowieka, wskazywał na jego aktywną rolę w świecie,

Ryszard Niemiec – wybitny dziennikarz, ceniony działacz sportowy i utalentowany koszykarz – przez dekady współtworzył krajobraz polskich mediów oraz sportu. Jego droga życiowa, rozpoczynająca się na Podkarpaciu, prowadziła przez kariery sportowe, redakcyjne i społeczne, pozostawiając trwały ślad w historii regionu i kraju.

20 stycznia 1656 roku przy boku Jego Królewskiej Mości Jana Kazimierza Wazy zawiązana została w Łańcucie pierwsza w dziejach konfederacja koronna, która miała ogromny wpływ na otrząśnięcie się Rzeczypospolitej z katastrofy szwedzkiego „potopu” oraz stała się jednym z fundamentów późniejszego zwycięstwa nad najeźdźcą. W odróżnieniu od wcześniejszych konfederacji, tworzonych w czasie bezkrólewia lub – co gorsza – przeciwko monarsze (rokosze), konfederacja łańcucka była porozumieniem, na którego czele stanął sam król. W zamkowych wnętrzach zapadła uchwała o dalszym, zdecydowanym prowadzeniu wojny ze Szwedami.

Kalendarium Podkarpackiej Historii to wyjątkowe źródło wiedzy o najważniejszych wydarzeniach, rocznicach i postaciach związanych z Podkarpaciem. Znajdziesz tu daty istotnych wydarzeń, narodzin i śmierci wybitnych ludzi, ciekawostki z dziejów regionu oraz fakty, które kształtowały historię południowo-wschodniej Polski. Sprawdź, co wydarzyło się na Podkarpaciu w przeszłości – dzień po dniu!

Szacuje się, że niepodległej Polski dożyło około 4,5 tysiąca aktywnych uczestników Powstania Styczniowego. Liczba weteranów malała z każdym rokiem; tuż przed wybuchem II wojny światowej ostało się ich tylko kilkudziesięciu. W 1939 roku zmarło trzech ostatnich, żyjących na terenie dzisiejszego Podkarpacia, powstańców. Każdy z nich miał ponad 90 lat.

W 1869 roku w Sieniawie doszło do niezwykłego przestępstwa. Włamano się do krypty rodowej książąt Czartoryskich pod sieniawskim kościołem. Rodzina Czartoryskich była tak przejęta tym wydarzeniem, że chciała zmienić miejsce pochówku swoich przodków i sprowadzić ich trumny na Wawel. Sprawcy nigdy nie zostali ujawnieni ani schwytani, a kosztowności skradzione z krypty przepadły bez wieści.

„My z Bożej łaski król polski, jak nie mniej ziem: krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, pomorskiej, pan i dziedzic Rusi – pragnąc wynagrodzić sławne i godne polecenia zasługi wiernego Jana Pakosława, dziedzica ze Stróżysk, który nie szczędził swojego życia w obronie Polski i Rusi w walce z Tatarami na chwałę i pożytek owych państw, ponieważ słuszną jest rzeczą, aby cnotliwi i dzielni mężowie nie pozostali bez wynagrodzenia za swoje cnoty, przeto dla zachęty do dalszej wytrwałości dajemy temuż Janowi Pakosławowi i jego potomkom obojej płci, tak męskiej jak żeńskiej miasto Rzeszów położone według granic, jakie posiadało za książąt ruskich, których jesteśmy następcą i całej Rusi Panem Dziedzicznym”

Stanisław Wyspiański, jeden z najwybitniejszych twórców Młodej Polski, pozostawił trwały ślad na Podkarpaciu. W Rymanowie-Zdroju przebywał dwukrotnie na leczeniu (1901 i 1903), tworząc m.in. liryk „Hej, las rymanowski za mgłą…”, natomiast Biecz i okolice stały się miejscem jego wczesnych podróży naukowych i artystycznych, podczas których powstały rysunki zabytków, projekty polichromii i witraży. Te dwa epizody pokazują zarówno literacką, jak i plastyczną fascynację artysty południową Galicją.

Urodzony w Wapowcach pod Przemyślem Stanisław Ślepowron-Puchalski był jednym z najwyższych rangą oficerów pochodzących z Podkarpacia. Służył w armii Austro-Węgier, dowodził Legionami Polskimi, był ostatnim austro-węgierskim komendantem Twierdzy Przemyśl.