galicja

Gdy w styczniu 1863 roku w zaborze rosyjskim wybuchło powstanie, wśród wielu ochotników ściągających z Galicji do Królestwa Polskiego maszerowali bracia Kahane – austriaccy Żydzi, synowie lekarza powiatowego z Sanoka. W Powstaniu Styczniowym wzięła udział cała czwórka niezwykłego rodzeństwa. Jeden z nich oddał życie za przybraną ojczyznę.

W pierwszej połowie 1919 wschodnie tereny dzisiejszego Podkarpacia znajdowały się niemal na linii polsko-ukraińskiego frontu. W wielu miastach, nawet tych całkowicie zajętych przez oddziały odradzającego się państwa polskiego panował wojenny rygor. Sprawy codziennego życia regulowane były często przez komunikaty i rozkazy wojskowe. Jak wyglądało – w ich świetle – przyfrontowe życie?

W 1761 r. na zamek rzeszowski wróciła Joanna ze Steinów Lubomirska, druga żona Jerzego Ignacego. Jakkolwiek sprawy majątkowe po śmierci Teodora Hieronima długo pozostawały nie rozstrzygnięte - historycy zgodnie uznają, że to baronówna zarządzała w tym okresie miastem i pobliskimi wsiami.

Tylko przez obóz w Choceniu w Czechach przewinęło się w czasie I wojny światowej około 80 tysięcy galicyjskich uchodźców, w dużej mierze z dzisiejszego Podkarpacia. Liczba mieszkańców Galicji, które szukały schronienia w krajach monarchii habsburskiej mogła przekroczyć nawet milion osób, kilkaset tysięcy los rzucił na ziemie rosyjskie.

Brał udział w Powstaniu Listopadowym, dzierżawcą dóbr m.in. w Błażowej, budowniczym pierwszym rzeszowskich koszar, wpływową postacią w politycznym życiu Galicji. Maurycy Kraiński urodził się 23 września 1804 roku w Hermanowicach koło Przemyśla, zmarł zaś 6 stycznia 1885 roku w Wyszatycach.

W listopadzie 1908 roku rada miejska Rzeszowa zmierzyła się z alarmującym problemem – w mieście działało aż 96 przybytków alkoholowych. Radni podjęli uchwałę, by ograniczać nowe koncesje, stawiając dobro mieszkańców ponad zyski z alkoholu.

21 grudnia 1867 roku cesarz Franciszek Józef I przyjął zbiór ustaw zwanych konstytucją grudniową. Monarchia habsburska przekształcała się w dualistyczne Austro-Węgry. To jednocześnie umowny początek tzw. Autonomii Galicyjskiej, która przyniosła ziemiom zaboru austriackiego możliwość w miarę swobodnego rozwoju, chociaż w warunkach zacofania i przysłowiowej galicyjskiej nędzy..

11 grudnia 1783 roku cesarz Józef II wydał dekret, który na zawsze odmienił krajobraz miast w całej Galicji — także na dzisiejszym Podkarpaciu. Zakazał chowania zmarłych przy kościołach i nakazał tworzenie nowych cmentarzy poza zabudową, co rozpoczęło jedną z największych reform sanitarnych epoki. To właśnie dzięki temu rozporządzeniu w Rzeszowie, Jarosławiu, Rozwadowie czy Mielcu powstały pierwsze nowoczesne nekropolie, które do dziś opowiadają historię dawnych mieszkańców regionu.

31 października 1918 roku w Rzeszowie, jak i wielu innych miastach Galicji, przystąpiono do rozbrajania oddziałów austro-węgierskich i przejmowania władzy przez Polaków. Był to koniec niewoli, która na tych ziemiach trwała 146 lat.

Kazimierz Badeni, jeden z najbardziej znanych i wpływowych polityków galicyjskich przełomu XIX i XX wieku, starosta rzeszowski, namiestnik Galicji, premier Austrii.