Bieszczady

To tematy omawiane podczas spotkania członków Zespołu ds. Leśnego Dziedzictwa Kulturowego, które odbyło się w Nadleśnictwie Lesko w środę 15 października.

Na szczycie góry Manyłowa niedaleko Baligrodu w Bieszczadach odbyła się uroczystość, która zakończyła tegoroczny sezon prac archeologicznych prowadzonych w ramach ekshumacji na tym obszarze.

Na cmentarzu parafialnym w Baligrodzie (woj. podkarpackie) archeolodzy odkryli szczątki żołnierzy z czasów I wojny światowej. Badania potwierdziły, że w tym miejscu znajdowała się niegdyś duża nekropolia wojenna – prawdopodobnie największa w całych Bieszczadach.

Odbywający się we wrześniu 1967 roku Wyścig Dookoła Polski zapisał się tragicznie w historii polskiego kolarstwa. W czasie trzeciego, liczącego 208 km, etapu zdarzył się wypadek, w wyniku którego zmarł 22-letni zawodnik Legii Warszawa Jan Myszak.

18 maja 1938 roku przeszedł do historii polskiego lotnictwa. W tym dniu startujący z szybowiska w bieszczadzkiej Bezmiechowej pilot Tadeusz Góra pokonał szybowcem odległość 577,8 km, lądując w Solecznikach Małych koło Wilna. Za ten rekordowy przelot otrzymał, jako pierwszy pilot na świecie Medal im. Ottona Lilienthala - najwyższe odznaczenie przyznawane szybownikom.

Już w XVI w., a nawet u schyłku poprzedniego stulecia w Bieszczadach pojawiali się zbójnicy. Teren ten, wówczas dopiero zagospodarowywany, stanowił doskonałe schronienie dla ludzi będących na bakier z prawem. Jednakże o prawdziwej pladze zbójowania możemy mówić dopiero w XVII, a zwłaszcza w XVIII w. Na południu dawna ziemia sanocka graniczyła z Węgrami. Teren pograniczny, a do tego górzysty z licznymi lasami, sprzyjał rozwinięciu się tego zjawiska w całym pasie karpackim dawnej Rzeczypospolitej. Zbójników z racji przybywania zza granicznego grzbietu – Beskidu, Bieszczadu, nazywano też beskidnikami i bieszczadnikami. Ludzi tych zwano także opryszkami, a sami określali się z turecka mianem tołhajów.

Operację wydobycia dzwonu z nieistniejącej cerkwi w Maniowie (Nadleśnictwo Komańcza) przeprowadzili pracownicy Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku przy udziale służb konserwatorskich i społeczników. 300-kilogramowy dzwon po ponad 80 latach od ukrycia go przez dawnych mieszkańców zachował się w doskonałym stanie – jego dźwięk znów rozległ się w tej górskiej dolinie.

Mieszkańcy Nowiosiółek w Bieszczadach na przekór władzy w 1975 w jedną noc postawili nielegalną kaplicę. Budowę poprzedziła tragiczna śmierć miejscowego milicjanta, który wcześniej zarzekał się, że prędzej skona niż pozwoli na postawienie świątyni. Traf chciał, że inicjatywa miejscowych zbiegła się w czasie z akcją sprowadzenia do Baligrodu czołgu mającego stanąć na tutejszym rynku. Wierni widząc pojazd wzięli to za… próbę siłowej rozprawy z nimi, co omal nie doprowadziło do prawdziwej bitwy. Ten zbieg okoliczności sprawia, że cała ta historia jest gotowym materiałem na filmowy scenariusz.