Wydarzyło się 30 września

30.09.1288 – W Krakowie zmarł Leszek II Czarny, książę sieradzki, łęczycki, krakowski i sandomierski, jeden z najważniejszych władców okresu rozbicia dzielnicowego. Jego panowanie przypadło na czas walk o utrzymanie władzy w Małopolsce oraz najazdu mongolskiego z lat 1287–1288. Bywa uznawany za jednego z władców poprzedzających późniejszy proces jednoczenia ziem polskich.

30.09.1680 – W Samborze przebywał król Jan III Sobieski. Zachował się wystawiony tego dnia w Samborze dokument królewski. Miasto, będące ważnym ośrodkiem dóbr królewskich, należało do miejsc, z którymi Sobieski był silnie związany.

30.09.1700 – W Żarczycach Dużych urodził się Hieronim Franciszek Konarski, późniejszy pijar ks. Stanisław Konarski, pedagog, publicysta, pisarz i jeden z najważniejszych reformatorów polskiego szkolnictwa XVIII wieku. Był związany także z kolegium pijarskim w Rzeszowie. W 1740 roku założył w Warszawie Collegium Nobilium, a w dziele „O skutecznym rad sposobie” występował przeciwko liberum veto i postulował reformę ustroju Rzeczypospolitej.

30.09.1724 – W Świlczy urodził się Norbert Andrzej Jodłowski, pijar, nauczyciel, pisarz i tłumacz. Był związany z kolegium pijarskim w Rzeszowie, gdzie studiował filozofię, później nauczał poetyki i retoryki oraz pełnił funkcję prefekta szkół.

30.09.1773 – Sejm ratyfikował traktaty I rozbioru Rzeczypospolitej. Znaczna część ziem dzisiejszego Podkarpacia, w tym Rzeszów, Przemyśl, Krosno i Sanok, została zajęta przez Austrię już w 1772 roku i włączona do Królestwa Galicji i Lodomerii.

30.09.1876 – W Rzeszowie zmarł ks. Feliks Dymnicki, duchowny, pedagog i społecznik przez wiele lat związany z miejscowym gimnazjum. Był katechetą i przez pewien czas zastępcą dyrektora szkoły. Założył bursę dla ubogiej młodzieży gimnazjalnej i doprowadził do budowy jej własnego gmachu. Angażował się również w rozwój szkolnictwa żeńskiego i zasiadał w Radzie Miejskiej Rzeszowa.

30.09.1885 – W Samborze urodził się Stanisław Kotowicz, nauczyciel i polonista. Co ciekawe, dokładnie 30 września 1908 roku, w dniu swoich 23. urodzin, rozpoczął pracę w C.K. Gimnazjum w Sanoku. Uczył tam m.in. języka polskiego, łaciny, greki, historii i matematyki.

30.09.1887 – W Nowym Siole w ówczesnym powiecie cieszanowskim urodził się Stefan Jacek Dembiński, późniejszy generał Wojska Polskiego. Brał udział w walkach o Lwów i wojnie polsko-bolszewickiej. Po kampanii 1939 roku znalazł się na Węgrzech, gdzie pełnił funkcje związane z reprezentowaniem polskich władz wojskowych.

30.09.1891 – W Rzeszowie urodził się Edward Zygmunt Peszkowski, podpułkownik artylerii Wojska Polskiego. We wrześniu 1939 roku służył w sztabie 24. Dywizji Piechoty. Po dostaniu się do niewoli sowieckiej został osadzony w Starobielsku, a wiosną 1940 roku zamordowany przez NKWD w Charkowie.

30.09.1892 – W Samborcu koło Sandomierza urodził się bł. ks. Władysław Miegoń, kapelan Marynarki Wojennej. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i kampanii 1939 roku. Po kapitulacji Wybrzeża pozostał z rannymi marynarzami i wraz z nimi trafił do niewoli. Zmarł w 1942 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau. W 1999 roku został beatyfikowany przez Jana Pawła II.

30.09.1895 – Rada Miejska w Sanoku wyraziła zgodę na sprzedaż terenów z folwarku Posada Olchowska pod budowę nowej fabryki wagonów. Inwestycja związana była z rozwojem zakładu Kazimierza Lipińskiego i Pierwszego Galicyjskiego Towarzystwa Akcyjnego Budowy Wagonów i Maszyn. Powstały kompleks przemysłowy stał się później podstawą rozwoju sanockiej fabryki znanej jako Autosan.

30.09.1900 – Urodził się Edward Smolarz, uczeń rzeszowskiego gimnazjum, uczestnik walk o Lwów w 1918 roku i wojny polsko-bolszewickiej. W 1920 roku zdał w Rzeszowie maturę, po czym walczył jako żołnierz 17. Pułku Piechoty. Poległ we wrześniu 1920 roku; źródła różnią się co do dokładnej daty i miejsca jego śmierci.

30.09.1908 – W Birczy zmarł Stanisław Ritter von Kowalski, generał armii austro-węgierskiej. Urodzony w Birczy w 1837 roku, uczył się m.in. w Przemyślu, a następnie przez wiele lat służył w kawalerii monarchii habsburskiej.

30.09.1919 – W Zaczerniu w obecnej gminie Trzebownisko urodził się Józef Jan Porada, żołnierz kampanii wrześniowej, ZWZ-AK oraz uczestnik powojennej konspiracji antykomunistycznej. Za działalność niepodległościową był represjonowany i więziony przez władze komunistyczne.

30.09.1921 – Przeprowadzono pierwszy powszechny spis ludności II Rzeczypospolitej. Dzięki jego wynikom znamy szczegółową strukturę demograficzną miejscowości dzisiejszego powiatu rzeszowskiego. W dziewięciu miejscowościach tworzących obecną gminę Trzebownisko mieszkało łącznie 10 930 osób, a sama wieś Trzebownisko liczyła 1181 mieszkańców.

30.09.1930 – W Łuce w dawnym województwie stanisławowskim urodził się Jan Machnik, archeolog, profesor i jeden z czołowych polskich badaczy pradziejów Europy Środkowej oraz Karpat. W czasie wojny trafił w okolice Krosna, tam kontynuował naukę, a później był mocno związany także z rzeszowskim środowiskiem archeologicznym.

30.09.1939 – Gen. Władysław Sikorski, pochodzący z Tuszowa Narodowego koło Mielca, został premierem rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. Nowy rząd powołano we Francji, zachowując ciągłość legalnych władz państwa mimo okupacji kraju. Sikorski kierował również odbudową Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

30.09.1939 – W rejonie Krukienic koło Mościsk ciężko ranny został ppłk Marian Skrzynecki, dowódca 7. Pułku Ułanów Lubelskich. Po dostaniu się w ręce sowieckie przewieziono go do szpitala w Mościskach, gdzie zmarł 3 października 1939 roku.

30.09.1943 – W Charzewicach Niemcy rozstrzelali Władysława Kalandyka i jego 21-letniego syna Juliana, mieszkańców Racławówki w dzisiejszej gminie Boguchwała.

30.09.1943 – Komenda Okręgu AK Kraków nakazała rozwiązanie „Kuźnicy”, wojskowej struktury tajnego nauczania rozwiniętej w Inspektoracie AK Rzeszów. Konspiracyjna oświata została następnie podporządkowana cywilnym strukturom Delegatury Rządu. Powiat rzeszowski należał do najbardziej aktywnych obszarów tajnego nauczania w całym okręgu krakowskim.

30.09.1944 – W nocy z 30 września na 1 października został aresztowany Władysław Skubisz „Pingwin”, żołnierz rzeszowskiej Armii Krajowej i uczestnik akcji „Burza”. Został następnie skazany na śmierć przez sowiecki trybunał wojskowy i stracony w październiku 1944 roku.

30.09.1975 – W Jarosławiu zmarł Franciszek Przysiężniak „Ojciec Jan”, oficer Narodowej Organizacji Wojskowej i Armii Krajowej, dowódca dużego oddziału partyzanckiego działającego na północnym Podkarpaciu, a po wojnie komendant Okręgu Rzeszowskiego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Był represjonowany i więziony przez władze komunistyczne.

30.09.1976 – W Krośnie zmarł Juliusz Ross, historyk sztuki, muzealnik i badacz zabytków południowo-wschodniej Polski. Zajmował się dokumentowaniem architektury i sztuki Krosna oraz Beskidu Niskiego, uczestniczył także w inwentaryzacji zabytków regionu.