II wojna światowa

W 1942 roku na terenie ówczesnej Uzbeckiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej formowały się oddziały polskiej armii dowodzonej przez generała Władysława Andersa. Tu ściągały tysiące ochotników wypuszczanych z gułagów i więzień rozsianych po terenie ZSRR. Za nimi ciągnęły rzesze cywilów pragnących wydostać się z „nieludzkiej ziemi”. Wielu zostało tu na zawsze, ich szczątki spoczywają na 17 polskich cmentarzach znajdujących się w różnych częściach Uzbekistanu.

Wśród wielu znakomitych działaczy politycznych Rzeszowszczyzny lat 30. XX wieku, nie można przejść obojętnie obok postaci posła Franciszka Sieradzkiego. Przyszedł na świat 19 października 1885 r. Był synem Mateusza i Jadwigi z d. Pater. Uczęszczał do szkoły ludowej w Przybyszówce (dzisiaj stanowiącej część Rzeszowa).

13 września 1944 roku na murach Jasła pojawiły się obwieszczenia podpisane przez anonimowego dowódcę wojsk niemieckich oraz hitlerowskiego starostę Waltera Gentza, nakazujące ewakuację miasta. Niemcy dali mieszkańcom trzy dni na opuszczenie domów. Po tym terminie przystąpili do planowego niszczenia miasta. Zagładzie uległo 97 procent budynków.

To jedna z licznych, zapomnianych zbrodni popełnionych przez Wehrmacht w czasie Kampanii Wrześniowej 1939 roku na terenie Polski południowo-wschodniej. 7 września żołnierze 1 Dywizji Górskiej (1. Gebirgs-Division) dokonali krwawej pacyfikacji wsi Rozdziele koło Gorlic. Pretekstem była śmierć jednego z niemieckich oficerów w starciu z wycofującym się polskim wojskiem.

Pierwsze śmiertelne ofiary II wojny światowej padały – głównie w wyniku niekontrolowanych starć granicznych – już kilka dni przed 1 września 1939. Wśród nich był pochodzący z Gorliczyny pod Przeworskiem strażnik graniczny Wojciech Wiśniowski.

27 sierpnia 1941 roku w Stępinie koło Strzyżowa spotkali się przywódcy III Rzeszy i Włoch Adolf Hitler i Benito Mussolini. Następnego dnia zjawili się w Krośnie, skąd odlecieli na front w okolicach Kijowa, gdzie walczyły m.in. jednostki włoskie.

Dwie córki, pochodzącego z Sandomierszczyzny, generała Józefa Dowbór Muśnickiego zapłaciły najwyższą cenę za wierność ojczyźnie. Jedną Niemcy zabili w Palmirach, druga była jedyną kobietą zamordowaną przez NKWD w Katyniu.