UPA

Oficjalnym pretekstem do rozpoczęcia Operacji „Wisła” (początkowo mającej kryptonim „Wschód”) była śmierć w zasadzce UPA pod Jabłonkami w Bieszczadach wiceministra obrony narodowej gen. Karola Świerczewskiego. Był to jednak tylko pretekst. Wiadomo, że wysiedlenia ludności ukraińskiej planowano już w 1946 roku. W kręgach władzy i wojska panowało przekonanie, że tylko w ten sposób, pozbawiając oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii zaplecza i wsparcia miejscowej ludności, można uporać się ze zbrojnym podziemiem ukraińskim, kontrolującym spore połacie Polski południowo-wschodniej.

4 kwietnia 1946 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii zaatakowały Bukowsko i szereg okolicznych miejscowości. Z niegdyś znaczącego miasta zostały zgliszcza. Bukowsko już nigdy nie powróciło do dawnej świetności.

20 marca 1946. Ze strażnicy Wojsk Ochrony Pogranicza w Jasielu wyrusza około stuosobowy oddział żołnierzy i milicjantów. Opuszczają placówkę, której nie da się już bronić przed atakami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Po drodze wpadają w zasadzkę UPA. Większość pojmanych zostaje bestialsko zamordowana. To jedna  z największych klęsk poniesionych przez polskie wojsko w walce z ukraińskim podziemiem.

11 stycznia 1946 roku Cisna w Bieszczadach została zaatakowana przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii. W wyniku napadu zginęło prawdopodobnie kilkunastu polskich cywilów, a wieś została częściowo spalona. Atakującym nie udało się jednak zdobyć tutejszego posterunku Milicji Obywatelskiej.

Po nieudanych próbach zdobycia miejscowości podczas I ataku na Birczę w nocy z 22 na 23 października 1945 roku oraz II ataku z 26 na 27 listopada 1945 roku, Ukraińska Powstańcza Armia po raz trzeci uderzyła na miasto. III atak UPA na Birczę, przeprowadzony w nocy z 6 na 7 stycznia 1946 roku, był jedną z największych i najkrwawszych akcji zbrojnych UPA na Podkarpaciu i zakończył się ciężkimi stratami napastników.

Tablica upamiętniająca obronę Birczy przed atakami Ukraińskiej Powstańczej Armii ponownie znalazła się na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Uroczyste odsłonięcie odbyło się 4 marca 2026 roku. W wydarzeniu uczestniczył wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. O przywrócenie tablicy od lat zabiegał m.in. podkarpacki poseł PSL Adam Dziedzic.