Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
niedziela, 22 listopada 2026 19:14
Reklama
Podkarpackie, którego nie znasz — miejsca i historie, które warto odkryć

Bezmiechowa. Święta góra szybowników, rekordy i niezwykłe lotnisko w Górach Słonnych

Bezmiechowa Górna koło Leska jest jednym z najważniejszych miejsc w historii polskiego szybownictwa. Na zboczu Kamionki w Górach Słonnych przed wojną działała słynna szkoła szybowcowa, tutaj ustanawiano rekordy i szkolili się późniejsi wybitni piloci. Z Bezmiechowej Wanda Modlibowska wystartowała do rekordowego lotu trwającego ponad dobę, a Tadeusz Góra poleciał aż na Wileńszczyznę, zapisując się w historii światowego szybownictwa. Dzisiaj tradycje te kontynuuje Akademicki Ośrodek Szybowcowy Politechniki Rzeszowskiej, a samo szybowisko jest również jednym z najbardziej niezwykłych punktów widokowych tej części Podkarpacia.
Bezmiechowa. Święta góra szybowników, rekordy i niezwykłe lotnisko w Górach Słonnych

Autor: A. Bulanda/ Politechnika Rzeszowska

Do Bezmiechowej warto przyjechać nawet wtedy, gdy ktoś nie interesuje się lotnictwem. Szybowisko leży na południowym, odkrytym zboczu Kamionki, wznoszącej się na wysokość 631 metrów n.p.m. Z rozległych trawiastych stoków rozciąga się panorama Bieszczadów i Gór Sanocko-Turczańskich. Właśnie ukształtowanie terenu oraz korzystne warunki do lotów sprawiły jednak, że miejsce stało się legendą polskiego szybownictwa.

Początki tej historii sięgają 1928 roku. Wacław Czerwiński, student Politechniki Lwowskiej i późniejszy wybitny konstruktor szybowców, zwrócił uwagę na bezleśne zbocza nad Bezmiechową jako teren doskonale nadający się do latania. W kolejnych latach przyjeżdżał tu wraz ze Szczepanem Grzeszczykiem i innymi członkami środowiska lotniczego Politechniki Lwowskiej. Już w 1929 roku wykonywano w Bezmiechowej długie jak na ówczesne warunki loty żaglowe. W marcu 1932 roku prasa informowała, że Aeroklub Lwowski organizuje tutaj stałą Szkołę Szybowcową o charakterze ogólnopolskiego centrum. Tak narodziła się słynna „akademia szybowcowa”.

Szybowce startowały wówczas w sposób, który dzisiaj sam w sobie jest atrakcją historyczną. Maszyny wystrzeliwano ze zbocza przy pomocy naciąganych lin gumowych. Później stosowano także inne metody startu, ale właśnie loty ze stoku stały się jednym z symboli Bezmiechowej. Szkoła szybko zyskała ogólnopolską renomę, a sprzyjające warunki pozwalały nie tylko szkolić nowych pilotów, lecz także podejmować próby bicia kolejnych rekordów.

Jednym z najbardziej spektakularnych osiągnięć był lot Wandy Modlibowskiej. 13 maja 1937 roku wystartowała z Bezmiechowej na szybowcu „Komar bis”. W powietrzu pozostawała do następnego dnia, ustanawiając kobiecy rekord świata w długotrwałości lotu szybowcem – 24 godziny i 14 minut. Był to wówczas także rekord Polski, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn.

Jeszcze większą sławę przyniósł Bezmiechowej Tadeusz Góra. 18 maja 1938 roku wystartował stąd szybowcem PWS-101 i po wielogodzinnym locie wylądował w Solecznikach Małych na Wileńszczyźnie. Pokonał 577,8 kilometra. Za ten wyczyn Międzynarodowa Federacja Lotnicza uhonorowała go Medalem Lilienthala. Góra był pierwszym na świecie szybownikiem, który otrzymał to najwyższe międzynarodowe wyróżnienie w tej dyscyplinie. Dzisiaj jest patronem Akademickiego Ośrodka Szybowcowego w Bezmiechowej.

Bezmiechowa przyciągała także innych późniejszych znanych lotników. Szkoliła się tutaj Janina Lewandowska, córka generała Józefa Dowbora-Muśnickiego, pilotka szybowcowa i samolotowa, która w 1940 roku stała się jedyną kobietą wśród polskich oficerów zamordowanych w Katyniu. Doskonaliła tu również umiejętności Jadwiga Piłsudska, córka marszałka Józefa Piłsudskiego. Jednym z jej największych osiągnięć był przelot szybowcem „Delfin” z Bezmiechowej do Łukowa – około 270 kilometrów pokonanych w ciągu pięciu godzin.

Bezmiechowa nie była jedynym wielkim ośrodkiem szybowcowym w tej części dzisiejszego Podkarpacia. Niedaleko, w Ustjanowej koło Ustrzyk Dolnych, od początku lat 30. rozwijano szybowisko przeznaczone przede wszystkim do szkolenia wojskowego. W 1933 roku działał tam już Wojskowy Obóz Szybowcowy, związany między innymi z ppłk. Bolesławem Stachoniem. Ustjanowa stała się jednym z największych ośrodków tego rodzaju w Polsce i ważnym miejscem przygotowywania przyszłych pilotów wojskowych. Bezmiechowa była przede wszystkim słynnym ośrodkiem cywilnego szybownictwa, Ustjanowa zaś wyspecjalizowała się w szkoleniu wojskowym.

Wybuch II wojny światowej przerwał działalność obu ośrodków. Powojenne losy Bezmiechowej i Ustjanowej potoczyły się jednak zupełnie inaczej. W Ustjanowej po powrocie tych terenów do Polski podjęto próbę odtworzenia szybowiska. W 1958 roku Aeroklub Podkarpacki zorganizował tu nawet obóz szybowcowy i powstał Społeczny Komitet Odbudowy Szybowiska. Plany upadły jednak z powodu braku pieniędzy oraz położenia w pobliżu granicy z ZSRR. Kolejne próby, podejmowane jeszcze na początku lat 80., również nie doprowadziły do trwałego odrodzenia ośrodka. Dzisiaj o jego lotniczej przeszłości przypominają przede wszystkim pomnik i ślady dawnej infrastruktury na Żukowie.

Bezmiechowa natomiast po dziesięcioleciach odzyskała swoje lotnicze tradycje. Pod koniec XX wieku rozpoczęto działania zmierzające do reaktywacji szybowiska, a 28 sierpnia 2004 roku oficjalnie oddano do użytku Akademicki Ośrodek Szybowcowy Politechniki Rzeszowskiej im. Tadeusza Góry. Tym samym dawna „święta góra szybowników” znów stała się miejscem regularnego szkolenia i latania.

Ośrodek rozwija się także obecnie. W 2026 roku Politechnika Rzeszowska otworzyła w Bezmiechowej nowy hangar dla szybowców. Uczelnia informowała wówczas, że ośrodek dysponuje ośmioma szybowcami, 17 osób uczestniczy w podstawowym szkoleniu szybowcowym, a kolejnych 20 przygotowuje się do uzyskania licencji. Górskie lądowisko pozostaje wymagającym miejscem szkoleniowym, którego specyfiki trudno odtworzyć na płaskich lotniskach.

Ciekawostką pozostaje możliwość wykonywania w Bezmiechowej różnych rodzajów startów. Oprócz startu za wyciągarką czy holu za samolotem szybowce mogą tutaj korzystać także ze startu grawitacyjnego i z lin gumowych – sposobów bezpośrednio nawiązujących do pionierskich lat polskiego szybownictwa. Lądowisko jest jednak obiektem czynnym i wymagającym, dlatego odwiedzający muszą zachować ostrożność i nie wchodzić na teren wykorzystywany do operacji lotniczych.

Bezmiechowa jest więc miejscem, w którym historia nie została zamknięta w muzealnej gablocie. Na tych samych stokach, z których przed wojną startowali Modlibowska, Góra czy Piłsudska, wciąż pojawiają się szybowce. Jednocześnie rozległa panorama sprawia, że jest to atrakcyjny punkt także dla osób, które przyjeżdżają tu wyłącznie dla widoku. W niewielu miejscach na Podkarpaciu można tak wyraźnie zobaczyć ciągłość tradycji – od pionierskich lotów z końca lat 20. XX wieku po nowoczesne szkolenie przyszłych pilotów prowadzone niemal sto lat później.

Szybowisko w Bezmiechowej – mapa


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Reklama
Reklama
Reklama