środa, 29 kwietnia 2026 15:55

Zaloguj się

Reklama

Tajemnice przeszłości

Jak bułgarscy antyfaszyści planowali odbić z rąk Niemców Wincentego Witosa

Jak bułgarscy antyfaszyści planowali odbić z rąk Niemców Wincentego Witosa

Na przełomie 1939 i 1940 roku w więzieniu na rzeszowskim zamku Niemcy przetrzymywali trzykrotnego premiera II Rzeczypospolitej Wincentego Witosa. Prawdopodobnie namawiany był on do utworzenia kolaboracyjnego rządu. W środowiskach konspiracyjnych powstał plan odbicia i wywiezienia za granicę ludowego polityka. Odwołana w ostatniej chwili akcja miała się odbyć przy wsparciu bułgarskich dyplomatów, zaangażowanych w antyfaszystowski ruch oporu. 05.01.2026 03:28 4

Zbrodnia pod Sanokiem w 1927 roku. Szubienica już stała, gdy nadeszło ułaskawienie

Zbrodnia pod Sanokiem w 1927 roku. Szubienica już stała, gdy nadeszło ułaskawienie

W styczniu 1927 roku w podsanockiej wsi doszło do wstrząsającej zbrodni. Brutalne morderstwo trojga osób, w tym ośmioletniego dziecka, zakończyło się wyrokiem śmierci wykonanym… tylko na papierze. Decyzja o ułaskawieniu zapadła w ostatniej chwili i do dziś pozostaje jedną z najbardziej zagadkowych w historii międzywojennego wymiaru sprawiedliwości. 03.01.2026 18:02

Podkarpacie mogło być większe. Historia niedoszłej zmiany granicy z 1952 roku

Podkarpacie mogło być większe. Historia niedoszłej zmiany granicy z 1952 roku

Po II wojnie światowej Polska straciła dostęp do ważnej linii kolejowej Przemyśl–Dobromil–Chyrów–Zagórz, którą przecinała nowa granica z ZSRR. Węzeł w Chyrowie był kluczowy dla komunikacji w regionie, dlatego władze PRL dwukrotnie próbowały go odzyskać – najpierw w 1945–1946 r. podczas delimitacji granicy, a później w 1952 r., gdy Moskwa zaproponowała wymianę terytoriów. W obu przypadkach w grę wchodziło także miasto Dobromil, leżące w obwodzie drohobyckim. Choć plany wydawały się realne, nigdy nie zostały zrealizowane – granica pozostała tam, gdzie wyznaczył ją Kreml. 02.01.2026 21:31

Ocalone sztandary podkarpackich pułków

Ocalone sztandary podkarpackich pułków

W czasie kampanii wrześniowej wojsko polskie w boju nie straciło ani jednego sztandaru. Te, które znalazły się w rękach Niemców, były w rzeczywistości jedynie proporcami albo zostały przejęte już po zakończeniu działań wojennych. Ocalenie znaku jednostki było dla żołnierzy sprawą honoru. Historie związane z niektórymi chorągwiami mogłyby posłużyć za kanwę filmów sensacyjnych. Część z tych wydarzeń ma ścisły związek z dzisiejszym Podkarpaciem i jednostkami związanymi z obecną Polską południowo-wschodnią. Warto przypomnieć kilka z nich. 20.11.2025 19:20

Zrekonstruowano słynnego mamuta z Bzianki

Zrekonstruowano słynnego mamuta z Bzianki

Historia jednego z najcenniejszych podkarpackich znalezisk paleontologicznych zaczęła się w sierpniu 1851 roku w Bziance – dziś części Rzeszowa. Podczas prac w niewielkim parowie, którym po ulewach spływała woda z pól, miejscowy kowal zauważył wystającą z ziemi kość. Szybko okazało się, że to fragment czaszki mamuta włochatego (Mammuthus primigenius). 18.11.2025 18:00

listy obozowe, Auschwitz

Listy z piekła. Korespondencja więźniów obozów zagłady

- „Czuję się zdrów i jest mi dobrze” – pisał 19-letni mieszkaniec Przemyśla z obozu Auschwitz do matki. 4 dni później już nie żył. Listy i kartki z niemieckich „kacetów”, odarte ze szczegółów, ograniczające się do dozwolonych przez obozowe władze formułek i zwrotów, z jednej strony miały ukrywać prawdę o warunkach życia za drutami, z drugiej dodawały otuchy nadawcom i adresatom. Dzisiaj stanowią cenne źródło wiedzy o tamtych strasznych czasach. 18.11.2025 09:02

Franciszek Pokorny - człowiek, którego uczniowie złamali "Enigmę"

Franciszek Pokorny - człowiek, którego uczniowie złamali "Enigmę"

Być może nie doszłoby do rozpracowania przez polskich naukowców niemieckiej maszyny szyfrującej „Enigma”, gdyby nie związany w młodości z dzisiejszym Podkarpaciem Franciszek Pokorny, w latach 20. szef Referatu Radio i Szyfrów II Oddziału Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. To on wpadł na pomysł zaangażowania w prace nad złamaniem niemieckich szyfrów młodych matematyków i prowadził kurs kryptologiczny, który ukończyła trójka późniejszych pogromców „Enigmy”. 14.11.2025 06:27 1

Podkarpackie "żywe torpedy"

Podkarpackie "żywe torpedy"

To jedna z ciekawostek okresu tuż przedwojennego i samej kampanii wrześniowej. Niedługo przed wybuchem wojny powstały plany stworzenia, na wzór japońskich, polskich "żywych torped”. Zainteresowanie było spore, wiemy, że zgłaszały się również osoby z obecnego Podkarpacia. W czerwcu 1939 roku w ramach stacjonującego w Sanoku 2. pułku strzelców podhalańskich utworzono nawet Samodzielny Batalion Szturmowy, zwany "batalionem śmierci". Niestety informacje na ten temat są nader skąpe. 09.11.2025 00:18 4

Alfred Spilker - oficer rozpracowujący polskie podziemie

„Nadwywiad” - najgroźniejsza hitlerowska prowokacja z podkarpackimi wątkami

Była to jedna z najbardziej niebezpiecznych i misternie przygotowanych prowokacji niemieckich wymierzonych w Polskie Państwo Podziemne. Z inspiracji hitlerowskich służb powstała fikcyjna, konspiracyjna organizacja nazywana „Nadwywiadem”, której udało się przyciągnąć do siebie sporą rzeszę niczego nieświadomych osób. Istotną rolę odegrały tu m.in. dwie osoby pochodzącego z obecnego Podkarpacia. 29.10.2025 08:54 1

Skradziony testament hrabiego Hompescha

Skradziony testament hrabiego Hompescha

Ta sprawa była obiektem sensacyjnych plotek w Galicji schyłku XIX wieku. W październiku 1897 roku z wozu pocztowego jadącego do Rzeszowa zniknęły worki z korespondencją. Sprawa była o tyle sensacyjna, że w jednym z nich znajdował się testament zamożnego i wpływowego hrabiego Ferdynanda Hompescha. Zaginięcie dokumentu, mimo upływu ponad 120 lat, wciąż pozostaje niewyjaśnioną zagadką. 27.10.2025 16:55 2

Reklama