22.09.1848 – W Lutoryżu koło Rzeszowa urodził się Maurycy Straszewski, filozof i historyk filozofii. Był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w latach 1919–1921 także profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W latach 1891–1897 zasiadał w austriackiej Radzie Państwa. W 1889 roku odziedziczył dobra Boguchwała, a następnie dokupił Lutoryż.
22.09.1909 – W Rzeszowie urodził się Jerzy Mokrzyński, architekt i jeden z czołowych przedstawicieli polskiego powojennego modernizmu. Wraz z Wacławem Kłyszewskim i Eugeniuszem Wierzbickim tworzył zespół projektowy „Tygrysy”. Do ich najbardziej znanych realizacji należą m.in. gmach dawnego KC PZPR w Warszawie, dworzec kolejowy w Katowicach oraz gmach Filharmonii w Rzeszowie, dzisiejszej Filharmonii Podkarpackiej.
22.09.1914 – W Gorlicach władze wojskowe zajęły wszystkie budynki szkolne na potrzeby armii. Doprowadziło to do przerwania nauki w miejscowym gimnazjum.
22.09.1939 – Niemcy i ZSRR ogłosiły wspólny komunikat dotyczący wytyczenia tymczasowej linii demarkacyjnej pomiędzy Wehrmachtem a Armią Czerwoną. Przebiegała ona zasadniczo wzdłuż Pisy, Narwi, Wisły i Sanu. Dla ziem obecnego Podkarpacia szczególne znaczenie miał San, który rozdzielał strefy zajęte przez obu agresorów.
22.09.1939 – Po dziesięciu dniach obrony Lwów skapitulował przed Armią Czerwoną. Sowieci zagwarantowali polskim oficerom wolność osobistą, jednak warunków kapitulacji nie dotrzymali; wielu obrońców miasta trafiło później do sowieckiej niewoli.
22.09.1939 – Pod Łomiankami poległ urodzony w Przemyślu mjr Józef Piotr Schmied, oficer żandarmerii Wojska Polskiego i dowódca żandarmerii Armii „Pomorze”. Zginął podczas walk związanych z próbą przebicia się polskich oddziałów w kierunku oblężonej Warszawy.
22.09.1939 – W nocy z 21 na 22 września w Złoczowie funkcjonariusze sowieccy rozstrzelali grupę polskich urzędników i funkcjonariuszy państwowych, w tym starostę Jana Płachtę i komendanta Policji Państwowej Władysława Dańczuka.
22.09.1941 – Z Sanoka wywieziono do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz pierwszą grupę miejscowych Żydów. Był to jeden z etapów narastających represji wobec sanockiej społeczności żydowskiej.
22.09.1944 – Stanisław Janusz objął obowiązki wojewody w Rzeszowie. Funkcję tę pełnił do 22 października 1944 roku. Był to przejściowy okres organizowania administracji na terenach zajętych przez Armię Czerwoną.
22.09.1954 – W Kolbuszowej urodził się Zbigniew Chmielowiec, inżynier, samorządowiec i parlamentarzysta. W latach 1998–2005 był burmistrzem Kolbuszowej, a następnie posłem na Sejm V, VI, VII, VIII, IX i X kadencji.
22.09.1957 – W Warszawie zmarł gen. Stefan Mossor, oficer Wojska Polskiego i teoretyk wojskowości. W 1947 roku dowodził Grupą Operacyjną „Wisła” i należał do głównych organizatorów akcji „Wisła”, obejmującej walkę z UPA oraz przymusowe przesiedlenia ludności ukraińskiej i łemkowskiej z południowo-wschodniej Polski.
22.09.1973 – W Londynie zmarł ppłk Kazimierz Halicki, oficer kawalerii Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kawaler Orderu Virtuti Militari. Od 1922 roku służył w 20. Pułku Ułanów w Rzeszowie, m.in. jako zastępca dowódcy pułku i dowódca II dywizjonu.
22.09.1983 – Zmarł płk Władysław Welz, urodzony w Przemyślu żołnierz Legionów Polskich i zawodowy oficer Wojska Polskiego. W kampanii wrześniowej 1939 roku dowodził Batalionem Obrony Narodowej „Stanisławów”, a następnie 3. Pułkiem Obrony Narodowej Grupy „Stryj”. Został pochowany na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.
22.09.1998 – W Kątach Wrocławskich zmarł urodzony w Przemyślu Józef Parnas, lekarz weterynarii, mikrobiolog i nauczyciel akademicki. Był związany z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, gdzie pełnił funkcje dziekana, prorektora i obowiązki rektora. Był także twórcą Instytutu Medycyny i Higieny Wsi oraz założycielem czasopisma „Medycyna Weterynaryjna”.
22.09.2001 – W przemyskiej Wieży Zegarowej rozpoczęło działalność Muzeum Dzwonów i Fajek, oddział Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Placówka prezentuje dwie tradycje rzemieślnicze szczególnie związane z Przemyślem – fajkarstwo i ludwisarstwo.
22.09.2002 – W Górnie zmarła Daniela Maria Mierzwa z domu Pytlowany ps. „Danka”, urodzona w Rzeszowie łączniczka ZWZ-AK i późniejsza działaczka Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Uczestniczyła w akcji „Burza”, a nocą z 7 na 8 października 1944 roku brała udział w próbie rozbicia więzienia na Zamku w Rzeszowie. Była odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.
Napisz komentarz
Komentarze